Bật lửa hoạt động như thế nào?

Giống như Xích Thố của Quan Vân Trường đối với những người hút thuốc, vậy vật dụng nhỏ bé này hoạt động như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu xem.

Chiếc bật lửa đầu tiên

Một khía cạnh hết sức rõ ràng: lửa được sinh ra là kết quả của việc đốt nhiên liệu. Bật lửa không khác gì một bình chứa nhiên liệu cả. Một trong những chiếc bật lửa đầu tiên, được phát minh bởi một nhà hóa học người Đức, Johann Dobereneir, là mốt bình chứa khí gas. Khí gas – một dạng khí được tạo ra bởi một phản ứng hóa học – sẽ được thổi qua một chất xúc tác nóng bằng bạch kim, sau đó gây ra phản ứng cháy.

Đèn Döbereiner. Nguồn: wiki

Lửa cháy rất nhẹ, nhưng có mùi rất khó chịu. Nhưng phát minh của Johann làm cho việc nấu nướng trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. Phát minh của ông ta được thương mại hóa rất nhanh, giúp ông ta đạt được doanh thu rất lớn vào cuối thế kỷ 19. Cuối cùng ông đã bán được hơn 1 triệu chiếc bật lửa này.

Bật lửa ngày nay

Bật lửa ngày nay có lẽ sẽ không thể được tạo ra nếu nhà hóa học người Áo Carl Auer Von Welbach không phát minh ra “ferrocerium”, một hợp kim của sắt và xeri, một kim loại hiếm, phát ra tia lửa khi bị ô-xi hóa nhanh. Một cách rất dễ để tạo ra điều này đó là quẹt nhanh nó vào một vật thể khác. Những tia lửa phát ra, có thể đạt tới nhiệt độ 3000oC, có thể được dùng để đốt cháy nhiên liệu và tạo ra lửa.

Nguồn: wiki

Bật lửa hiện nay không chứa khí hydro, nhưng có khí butan. Ban đầu nó chứa dầu hỏa, cho tới khi chúng ta nhận ra butan tạo ra ngọn lửa dễ điều khiển hơn và có mùi dễ chịu hơn. Butan trong bật lửa được nén và lưu lại, dưới dạng lỏng. Khi được giải nén, chất lỏng lập tức bốc hơi và tạo khí butan. Khí butan, có thể cháy được, sẽ bắt lửa ngay khi chạm vào 1 tia lửa dù nhỏ nhất.

Còn bánh răng kim loại trên bật lửa, khi được ấn xuống bằng 1 ngón tay, sẽ ma sát với ferrocerium, sẽ tạo ra tia lửa. Đồng thời, 1 chiếc van sẽ mở ra, giải phóng butan, làm chúng bốc hơi thành thể khí ngay khi chúng bay ra khỏi bình chứa. Tia lửa phát ran gay trên van sau đó đốt cháy khí chùm khí này, tạo thành một ngọn lửa hình oval dịu nhẹ.

Clippers hay Zippos áp dụng cơ chế hoạt động này đúng là một niềm vui những ai say mê, tuy nhiên thì chúng lại đắt hơn bật lửa thông thường. Những bật lửa rẻ hơn dùng vật liệu áp điện (loại vật liệu tạo ra điện tích trên bề mặt khi có lực cơ học tác động vào), vật liệu chuyển đổi năng lượng cơ học sang năng lượng điện. Không giống như ferrocerium, những vật liệu áp điện này không tạo ra những tia lửa đẹp đẽ, nhưng điện trở của nó thay đổi khi được biến đổi về dạng cơ.

Khi bạn “ấn” những chiếc bật lửa như thế, vật liệu áp điện biến đổi và sinh ra dòng điện. Ngay trên cái van chỗ khí butan thoát ra, 2 dây riêng biệt (các bạn nhìn hình sẽ hiểu) sẽ sinh ra một thứ gọi là “hồ quang điện” giữa chúng, nó giống như kiểu phóng điện quanh người Thor ý (nếu các bạn đã thử ấn tách tách những bật lửa điện, khi ấn nó sẽ phóng ra một tia điện nhỏ, chính là tia này do sự biến dổi của vật liệu áp điện). Sự phóng điện này, giống như những tia lửa, sẽ đốt cháy butan đã được giải nén thành dạng khí, và tạo ra ngọn lửa giống như khi ta đốt nến.

Tầm quan trọng của việc phát minh ra “máy đánh lửa” cũng quan trọng trong quá trình phát triển của loài người chúng ta như việc phát minh ra bánh xe vậy, có lẽ, còn quan trọng hơn nữa. Không có lửa, sẽ không nấu được thức ăn, không có nó, chúng ta sẽ không diệt được vi trùng trên thức ăn và tận dụng dinh dưỡng của nó. Không nghi ngờ gì khi Stephen Fry tin rằng bật lửa là vật dụng vĩ đại nhất được phát minh.

Nguồn: scienceabc

Luôn vui tươi, hay cười, dễ nổi nóng.

Bình luận

Email của bạn sẽ được bảo mật.