Ong có bao giờ ngủ không?

ong có bao giờ ngủ không 6

Trong một bài post trước, Thú Vị Quanh Ta trả lời câu hỏi “Kiến có bao giờ ngủ hay không?“. Câu trả lời khá thú vị là có. Trong bài này, chúng ta hãy cùng đi tìm hiểu điều tương tự về loài ong, một loài vật cũng có tính cộng đồng rất cao.

Nhắc đến ong là nhắc đến sự chăm chỉ. Chúng là loài động vật làm việc không biết mệt mỏi: thu thập mật hoa, xây tổ, tạo ra mật ong hay bảo vệ ong chúa cùng đàn của mình.

Vậy trong cuộc sống bận rộn ấy, ong có bao giờ giành thời gian để nghỉ ngơi không? Chúng có bao giờ ngủ không?

ong có bao giờ ngủ không 1
Một chú ong đang lấy phấn hoa

Câu trả lời … cũng là có

Một trong những lí do mà chúng ta có cảm giác ong không bao giờ ngủ là bởi vì chúng ta chẳng bao giờ thấy chúng ngủ, hay biết hình dáng lúc ngủ của chúng là như thế nào để phân biệt. “Ngủ” theo nghĩa thông thường là bất động ở một tư thế thoải mái, thân nhiệt giảm, phản ứng chậm với sự quấy nhiễu từ bên ngoài và hoạt động não bộ nhanh chậm theo từng chu kì ngủ.

Ong được cho là có tất cả những đặc điểm này. Người đầu tiên phát hiện ra ong có ngủ là nhà khoa học Walter Kaiser. Ông quan sát thấy ong ngủ với tư thế cúi đầu xuống, râu cụp vào và cánh đóng lại trên thân.

Ong thường ngủ ngay trên những bông hoa, nhưng chúng thường bay đi ngay khi gặp phải sự quấy nhiễu nào đó. Điều này làm chúng ta gạt bỏ ngay khả năng rằng chúng đang ngủ. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiệt độ cơ thể của ong giảm xuống khi chúng ngủ, và cần phải có ánh sáng với cường độ sáng cao hơn bình thường (so với cường độ ánh sáng mà ong phản hồi trong trạng thái thức) mới có thể đánh thức chúng dậy.

Tuy nhiên, mỗi loại ong có thói quen ngủ khác nhau, tùy thuộc vào vai trò của chúng trong đàn. Những chú ong lớn tuổi (ong làm nhiệm vụ đi ra ngoài tìm mật hoa, còn gọi là ong mật) thường hay ngủ vào ban đêm. Còn những chú ong bé (ong thợ) ngủ bất kì khi nào chúng cảm thấy cần thiết và không có giờ giấc cố định. Lí do cho điều này là bởi vì ong mật thường yếu và có ít năng lượng để làm việc liên tục, còn những chú ong thợ chỉ cần ngủ một giấc ngắn là có thể tiếp tục làm việc. Giấc ngủ của ong cũng được phân theo các chu kì khác nhau như thư giãn, ngủ nông và ngủ sâu.

Do ong mật cần có một giấc ngủ dài và liên tục, chúng hay chọn vị trí ngủ ở phía rìa của tổ, tránh xa khỏi sự nhộn nhạo ở trung tâm. Ngược lại, những chú ong thợ không cảm thấy phiền hà vì chúng chỉ cần ngủ ngắn nên hay ngủ ở trung tâm của tổ cùng những ong thợ khác. Một điều thú vị mà các nhà khoa học chưa thể giải thích được đó là ong ở những tổ khác nhau thường có giấc ngủ dài ngắn khác nhau.

ong có bao giờ ngủ không 3
Ong mật (trái) và ong thợ

Vậy giấc ngủ phục vụ mục đích gì trong vòng đời của một chú ong?

Có 3 lí do chính.

Củng cố trí nhớ

Giống như con người, ong là loài động vật có tính cộng đồng cao. Vì vậy, khả năng giao tiếp và trao đổi thông tin là rất quan trọng. Tuy nhiên, thông tin ghi nhận hàng ngày không phải cứ được nhận rồi cất vào tủ như đồ vật. Để có thể lưu trữ trong bộ não, thông tin cần phải có thời gian củng cố để chuyển hóa từ bộ nhớ ngắn hạn sang bộ nhớ dài hạn. Khoảng thời gian này có thể mất nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày tùy thuộc vào lượng thông tin. Ngủ được cho là phương pháp hiệu quả hỗ trợ việc củng cố bộ nhớ này. Nếu không được ngủ đủ và sâu, quá trình này sẽ bị ảnh hưởng và việc lưu giữ thông tin sẽ trở nên khó khăn.

ong có bao giờ ngủ không 4
Quá trình củng cố trí nhớ

Quá trình củng cố thông tin này rất quan trọng với loài ong. Trong một vài thí nghiệm, những chú ong được cho phân biệt các loại thức ăn khác nhau bằng cách liên kết mỗi loại thức ăn với mùi vị và nhiệt độ riêng biệt. Các nhà nghiên cứu nhận ra rằng chỉ có những chú ong đã ngủ sâu mới có thể ghi nhớ mối liên kết này, còn những chú ong chỉ ngủ nông thì không phân biệt được.ely a lot more power eff

Ảnh hưởng tới “điệu nhảy lúc lắc”

Loài ong, đặc biệt là những chú ong mật nhiều kinh nghiệm, thường sử dụng một điệu nhảy đặc biệt được gọi là “điệu nhảy lúc lắc” (tiếng anh là waggle dance) với mục đích để chỉ cho những chú ong khác trong đàn về một nguồn thức ăn mới (thường là một bông hoa). Nhà tập tính học người Áo từng đoạt giải Nobel Karl von Frirsch là một trong những người đầu tiên dịch được ý nghĩa của điệu nhảy này.

ong có bao giờ ngủ không 5
Điệu nhảy lúc lắc

Để tìm hiểu thêm về “điệu nhảy lúc lắc”, mời bạn đọc ở đây.

Một điều đặc biệt trong “điệu nhảy” này là nó dựa vào hướng của mặt trời và thời gian để chỉ cho những chú ong khác một cách chính xác về nguồn thức ăn. Các nhà khoa học đã quan sát và thấy rằng khi thiếu ngủ, điệu nhảy này sẽ trở nên thiếu chính xác. Hậu quả ely a lot more power effcuối cùng là sẽ làm tốn năng lượng và hiệu suất của cả đàn vì những chú ong khác sẽ được dẫn tới nguồn thức ăn không chính xác.

Khó khăn trong việc ghi nhớ đường bay

Kể cả khi một chú ong mật thể hiện điệu nhảy lúc lắc một cách xuất sắc và dẫn đàn của nó tới một nguồn thức ăn tuyệt vời, một chú ong bị thiếu ngủ sẽ có thể không tìm được đường quay trở lại tổ do gặp khó khăn trong việc ghi nhớ đường bay tới địa điểm mới này.

ong có bao giờ ngủ không 6

Như vậy, chúng ta biết được rằng cũng giống như con người, loài ong có ngủ và việc ngủ đóng một vai trò quan trọng trong tổ chức xã hội của giống loài này. Việc ngủ đủ và hợp lí sẽ tăng cường khả năng khi nhớ, giúp một cá thể ong không chỉ làm việc hiệu quả mà còn đóng góp đáng kể tới sự tồn tại của cả đàn.

Nguồn: Scienceabc

Về Hoan Hỉ 99 bài viết
Hoan là một nhân viên IT đang sống và làm việc tại Hà Nội. Cậu là một người yêu thích tìm hiểu công nghệ và có cuộc sống khá đơn giản. Cậu thích viết lách và xem phim trong thời gian rảnh rỗi.

Bình luận

Email của bạn sẽ được bảo mật.