Vì sao kền kền chỉ ăn xác chết?

vì sao kền kền chỉ ăn xác chết 3

Kền kền, loài vật còn được biết đến với cái tên “kẻ dọn rác của tự nhiên”. Tại sao chúng không kiếm thức ăn bằng cách tìm và giết con mồi? Câu trả lời ngắn gọn là tại sao chúng phải làm vậy? Giống như những người làm nghề khâm niệm có một công việc ổn định nhất, thì kền kền có một nguồn thức ăn cũng ổn định  như vậy. Một chú kền kền khỏe mạnh sẽ không bao giờ bị đói.

vì sao kền kền chỉ ăn xác chết 3

Có một câu nói vui rằng có hai thứ mà con người không thể tránh khỏi: đó là thuế và cái chết. Chính phủ của mỗi quốc gia thì lợi dụng cái thứ nhất, và kền kền thì lợi dụng cái thứ hai. Chúng là một nhân tố quan trọng trong hệ sinh thái của trái đất. Chúng ta đơn giản là rất cần loài động vật này. Kền kền đã tiến hóa để trở thành bậc thầy trong lĩnh vực của mình. Tại những nơi trên trái đất có kền kền sinh sống, nếu loài động vật này biến mất, có lẽ sự sống tại những nơi đó sẽ khó tồn tại quá 100 năm. Chúng giúp kiểm soát dịch bệnh có thể lây nhiễm qua xác chết của các loài sinh vật khác, làm cho môi trường được sạch sẽ.

Chú ý: bài viết này đang nhấn mạnh tầm quan trọng của kền kền tại những nơi mà chúng sinh sống. Đối với những nơi chưa bao giờ có sự tồn tại của kền kền, hệ sinh thái ở đó sẽ có những phương pháp khác để đối chọi với các hiểm họa về dịch bệnh, …

Kền kền giúp kiểm soát bệnh dịch, chúng làm điều này như thế nào?

Hệ thống tiêu hóa của kền kền có thể dễ dàng xử lí các bệnh dịch như bệnh dịch hạch, bệnh dại, bệnh sốt ho, các loại độc tố, … và hầu hết các hiểm họa khác có thể gây nguy hiểm cho sự sống trên trái đất. Có hai nhân tố chính giúp kền kền có được “miễn tử kim bài” này. Đầu tiên là dịch tiêu hóa trong dạ dày của chúng có độ PH rất thấp. Điều này giúp kền kền có một dịch tiêu hóa cực mạnh để có thể làm hòa tan được tới 60% các loại độc tố. Nó mạnh tới mức nếu chúng ăn phải thịt của một xác chết bị bắn bởi đạn chì, toàn bộ số chì này cũng sẽ bị hòa tan. Tất nhiên là sau đó kền kền sẽ chết do độc tố từ đó. Nhưng chì là sản phẩm do con người tạo ra, vì vậy, chúc mừng loài người vì đã tạo ra một loại nguyên liệu mà kền kền vô địch của chúng ta không thể tiêu hóa được. Chì là một trong những nguyên nhân hiếm hoi mà hệ tiêu hóa của kền kền không thể xử lí được. Hiếm tới mức cứ khi nào kền kền bị chết vì nhiễm độc, thì đó là do chì.

Nhân tố thứ hai trong “miễn tử kim bài” của kền kền là chúng có thể giữ 40% số độc tố không bị tiêu hủy còn lại ở trong dạ dày của mình. Chúng chỉ đơn thuần là bị giữ ở đó, không làm gì cả. Kền kền thoải mái với điều đó. Có lẽ các loại vi sinh vật độc tính này cảm thấy rất khó chịu vì chúng không có được thứ mình muốn trong trường hợp này. Kền kền là vậy, chúng đơn giản là không bị ảnh hưởng.

Ngoài ra còn một vài yếu tố khác giúp kền kền tránh được hầu hết các loại độc tố. Đã bao giờ bạn thắc mắc cổ của chúng không có lông chưa? Đó là bởi vì điều này sẽ giúp chúng tự do thò đầu mình vào những khu vực hôi thối trên xác con mồi mà không sợ bị các loài virut có hại bám vào lông. Ánh sáng mặt trời và mưa sẽ làm trôi đi những gì bám trên cổ một cách dễ dàng hơn.

Chân thì sao? Kền kền luôn phải đứng trên các xác chết và các loài vi sinh vật có hại có thể đi vào cơ thể chúng bằng con đường này. Kền kền làm việc này theo một cách vừa thú vị vừa khá … trớ trêu. Chúng “ị” lên chính chân mình. Axit uric trong phân mạnh đến mức sẽ giết hết các vi khuẩn có hại bám trên chân của kền kền.

Tất cả những điều này tạo nên một hệ thống miễn dịch hoàn hảo cho kền kền, bất kể chúng ăn gì.

Những điều này chưa hoàn toàn giải thích tại sao kền kền không săn mồi mà chỉ ăn xác chết. Câu trả lời là bởi vì cơ thể của chúng không tiến hóa để thích hợp cho việc săn mồi. Các loại chim ăn thịt như đại bàng, chim ưng, cú, … đều dùng một bộ phận duy nhất để đi săn: móng vuốt.

Hãy nhìn vào móng vuốt của một con chim ưng biển:

vì sao kền kền chỉ ăn xác chết 1

Và đây là móng vuốt của một con kền kền:

vì sao kền kền chỉ ăn xác chết 2

Nó giống như chân gà vậy. Móng vuốt của chúng không hề lớn và sắc nhọn, và vì thế kền kền không thể bắt con mồi bằng bộ móng vuốt như vậy. Sự thật là kền kền dùng chân của chúng cho một mục đích duy nhất: để đi. Đúng vậy, đó không phải là vũ khí của chúng. Nhưng bàn chân này giúp chúng di chuyển và cân bằng tốt hơn những loài khác rất nhiều.

Ngược lại, mỏ của những loài chim ăn thịt khác đều không quá to. Những người đã cầm những loài vật này trong tay thường sẽ phải để ý tới móng vuốt của chúng nhiều hơn là mỏ. Nhưng đối với kền kền thì lại khác, bạn sẽ phải để ý tới mỏ của chúng nhiều hơn là móng vuốt. Đây là mỏ của một chú kền kền, và nhìn vào kích cỡ của nó mà xem, đây mới chỉ là một chú kền kền con nhé:

vì sao kền kền chỉ ăn xác chết 4

Kền kền dùng những chiếc mỏ to, dài và sắc này để xé thịt từ xác chết của các loài động vật khác như voi, hổ, sói, … Nhưng kền kền không thể bắt mồi với chỉ mỗi chiếc mỏ dài và khỏe, chúng phải bắt và giữ được con mồi trước tiên đã. Bộ móng vuốt của chúng lại không cho phép chúng làm như vậy.

Vậy câu trả lời là kền kền đã tiến hóa để trở thành một chuyên gia ăn xác chết thay vì một chuyên gia săn mồi. Chúng rất giỏi trong việc ăn xác chết, nhưng lại không phù hợp cho việc bắt con mồi còn sống. Để cho bài viết này thêm thú vị, có một loại kền kền có thể ngửi thấy mùi xác chết trong không khí từ cách vị trí của nó hàng km. Đó là loài kền kền Thổ Nhĩ Kì. Kền kền Thổ Nhĩ Kì có thính giác nhạy bén vào loại bậc nhất trong thế giới động vật. Và có một loài kền kền khác thường rất hay “đi chung” với kền kền Thổ Nhĩ Kì để tìm kiếm thức ăn, loài kền kền đen. Kền kền đen lại có thính giác rất kém. Chúng gần như không thể đánh hơi. Vì thế, chúng thường bay ở phía trên cao, cách vài trăm mét so với kền kền Thổ Nhĩ Kì. Khi một con kền kền Thổ Nhĩ Kì đánh hơi thấy mùi thức ăn, kền kền đen thường bay theo và chiếm lấy thức ăn của kẻ đã đánh hơi được. Kền kền đen làm được điều này vì chúng hung dữ hơn. Vì thế kền kền Thổ Nhĩ Kì thường phải chia sẻ thức ăn của mình với kẻ mới đến. Đôi lúc chúng sẽ phải đợi cho tới khi những con kền kền đen hoàn thành bữa ăn của mình rồi mới được ăn. Kền kền Thổ Nhĩ Kì không để ý chuyện này mấy, bởi vì đôi lúc kền kền đen sẽ vào vai kẻ bảo vệ nguồn thức ăn của chúng. Mối quan hệ này tuy kì lạ nhưng lại rất vững bền, vì cả hai bên đều có lợi.

Kền kền và nạn săn trộm

Vì kền kền bị thu hút bởi xác động vật chết, chúng đã gián tiếp góp phần giúp đỡ các cơ quan chức năng trong việc phát hiện và điều tra các vụ săn trộm bất hợp pháp. Điều này đặc biệt đúng trong các vụ săn trộm voi và tê giác, vì những kẻ săn trộm thường chỉ cắt ngà voi hoặc sừng tê giác và để xác lại. Kền kền thường đánh hơi thấy xác chết mà bọn săn trộm để lại và bay quanh khu vực đó. Các nhà chức năng lợi dụng điều này để đánh dấu và phát hiện những vị trí có thú vật bị săn trộm.

Bị ảnh hưởng bởi con người

Một chuyện đáng buồn là số lượng của loài chim này đang bị giảm đi một cách đáng kể và có nguy cơ tuyệt chủng. Nguyên nhân chính được các nhà khoa học xác định vào năm 2003 là do một loại thuốc có tên là diclofenac, một loại thuốc có tác dụng chống viêm được sử dụng để điều trị cho các loại thú nuôi. Khi thú nuôi được điều trị bởi loại thuốc này chết đi và kền kền ăn xác chúng, diclofenac sẽ xâm nhập vào cơ thể kền kền và làm hại thận của chúng. Do kền kền không có các loại enzim có thể phân hủy được diclofenac, nên loại thuốc này hủy hoại nghiêm trọng thận của chúng, và sẽ chết vài tuần sau đó.

Ăn phải xác chết bị bắn đạn chì cũng là một nguyên nhân khác. Chết do bị săn cũng góp phần đáng kể vào việc số lượng kền kền bị giảm đi.

Nếu bạn đọc bài viết này, hãy cùng chia sẻ cho bạn bè biết tầm quan trọng của kền kền trong hệ sinh thái, và cứu loài vật này chính là góp phần cứu trái đất của chúng ta.

Nguồn: Quora

Về Hoan Hỉ 99 bài viết
Hoan là một nhân viên IT đang sống và làm việc tại Hà Nội. Cậu là một người yêu thích tìm hiểu công nghệ và có cuộc sống khá đơn giản. Cậu thích viết lách và xem phim trong thời gian rảnh rỗi.

2 Bình luận

  1. Chào các bạn. Mình mới biết đến thuviquanhta.vn. Nội dung và các chuyên mục của trang khá đa dạng, thông tin có chiều sâu khá bổ ích, phản ánh đa chiều. Tuy nhiên theo mình, trang nên thay đổi giao diện cho hấp dẫn hơn về hình thức và phù hợp với xu thế. Có thể giới thiệu các mục bằng hình ảnh sinh động ra ngoài. Đặc biệt, bên phải trang để rất lãng phí đất, các bạn có thể dẫn các bài mới, nóng để tạo điểm nhấn cho người đọc thường xuyên. Nếu thiết kế giao diện bắt mắt hơn thì sẽ chắc chắn thuviquanhta.vn sẽ thu hút hơn bạn đọc hơn

    • Chào Ngọc,

      Cám ơn Ngọc nhiều vì đã góp ý. Mình đồng ý với Ngọc về tất cả điều này. Bản thân mình cũng biết hiện tại thuviquanhta chưa đầu tư nhiều vào hình ảnh và giao diện. Nếu trau chuốt hơn chút nữa có lẽ sẽ có rất nhiều người xem. Nhưng do hiện tại mình vẫn đang làm vì sở thích và không có mục đích kiếm tiền nên hơi lười trong khoản thay đổi giao diện, nhưng đúng là phải thay đổi một chút thật. Một phần khác là cũng kẹt thời gian quá 😀

      Hi vọng tới mình sẽ chăm chút hơn khi có nhiều thời gian rảnh. Cám ơn Ngọc nhiều nhiều nhé. Rất mong Ngọc chịu khó vào đọc và giới thiệu bạn bè để ủng hộ bọn tớ nhé.

      Hoan Hỉ

Email của bạn sẽ được bảo mật.